Buikligging

Dit is een vernieuwde versie van het buikliggingsprotocol uit KMS, in afwachting van de publicatie aldaar.

Buikligging, verplegen van de volwassen patiënt aan de beademing (Versie 3)
Beoordelaars

MW Groot
K Bokhoven
N Tempelaar
S de Boer

Doel
Dit protocol betreft het verplegen van de beademde patiënt in buikligging en is bestemd voor verpleegkundigen.

Cluster
Erasmus MC

Bevoegdheden
Bij deze handeling mag men assisteren, mits bekwaam

Indicaties
Als ondanks andere maatregelen een verslechtering of geen verbetering van de oxygenatie optreedt, wordt een patiënt in buikligging verpleegd. Dit gebeurt in overleg met de IC arts die hiervoor de criteria bepaalt.

Contra-indicaties
Er zijn alleen relatieve contra indicaties;
– Fladderthorax
– Instabiele wervelfracturen cervicaal t/m thoracaal 2
– Open buik verpleging/ open sternum
– Zwangerschap
– Intracranieel letsel met verhoogde ICP

Benodigdheden
– Onsteriele handschoenen en schorten
– Uitzuigsysteem
– Uitzuigslangen
– Swaps en chloorhexidine voor de mondverzorging
– Extra kussen
– Duratears oogdruppels of duratears oogzalf
– Eventueel oogpads of oogglazen
– Steriele gaasjes (10×10)

Werkwijze

Voorbereiding
• 1. Informeer de patiënt en/of familie van te voren over verpleging in buikligging met mogelijke complicaties.
• 2. Trek onsteriele handschoenen en schort aan
• 3. Zuig de maag leeg
• 4. Mondverzorging doen voor het draaien
• 5. Oogbescherming toepassen volgens het protocol oogverzorging
• 6. Hoofdring inpakken celstofmatje
• 7. Bij beademing via een endo-tracheale tube wordt deze in het midden van de mond gefixeerd, omdat dan de minste kans bestaat op afknikken en mondhoeknecrose
• 9. Overweeg om drains en lijnen eventueel af te doppen
• 10. Zet het bed op Accella Therapy ‘P-MAX’
• 11. FiO2 op 100% ruim voor het draaien om de patiënt te preoxygeneren

Uitvoering

Handeling
Deze handeling dient door minimaal twee verpleegkundigen verricht te worden, in samenwerking met een arts :

1. Leg alle overige lijnen boven het hoofd van de patiënt, of in de lengteas van het lichaam
2. Verwijder de ECG stickers van de borst, vlak voor de patiënt gedraaid wordt
3. Trek de patiënt op de rug zover mogelijk naar de zijkant van het bed
4. De hand/ arm van de patiënt wordt strak langs het lichaam gelegd aan de zijde waarover hij/ zij gedraaid zal worden
5. Fixeer met tape een hoofdkussen op de thorax zodat de patiënt na het draaien hierop terecht komt
6. De arts bepaalt het draaimoment en telt tot drie. Twee verpleegkundigen pakken de patiënt bij heup en schouder en draaien hem/ haar rustig over de gestrekte arm op de buik, met het kussen onder de thorax.
7. Het hoofd wordt in de hoofdring geplaatst minimaal afgewend naar één kant. Om overstrekking van de nek te voorkomen, wordt het hoofd licht naar voren gebogen
8. Om het risico op luxaties van de tube te minimaliseren wordt het hoofd niet preventief gedraaid. Wel wordt de positie elke 2 uur gecontroleerd.
9. Beide armen worden gestrekt langs het lichaam gepositioneerd met de palmen naar boven.
10. Middels een kussen of opgerolde handdoek kan de wreef ondersteund worden zodat de voeten vrij hangen.

11. Monitor de bloeddruk, en pas medicatie zo nodig aan. Monitor de SpO2 / etCO2. Plak nieuwe ECG stickers op de rug.
12. Bij ernstige verslechtering moet de patiënt eventueel weer terug gedraaid worden.
13. Controleer dat de patiënt niet alsnog op lijnen e.d. ligt

Nazorg
• Controleer de oogverzorging en positionering elke 2 uur.
• Preventief herpositioneren van armen of hoofd wordt afgeraden.
• Mond verzorging à 2 uur

Acute circulatoire problemen
Defibrilleren kan, volg de richting van de natuurlijke hart conductie, apex en sternum paddle op de juiste positie plaatsen.
Bij hartmassage hoeft de patiënt niet per se terug gedraaid te worden in de rugpositie maar dit is wel wenselijk
Thoraxfoto’s
Kunnen in buikligging gewoon gemaakt worden, door de patiënt aan het laken op te tillen en de plaat eronder te schuiven

Complicaties
• Conjunctivitis
• Scleraoedeem
• Cornealaesies
• Oedeemvorming
• Hemodynamische instabiliteit
• Dislocatie van de tube
• Decubitus

Aandachtspunten
• Bij het draaien van de patiënt naar buikligging, kan de endo-tracheale tube afknikken.
• Laat de arts zich alleen met de bewaking van het hoofd en de beademing bezig houden
• Wees erop bedacht dat de patiënt hemodynamisch instabiel kan worden ten gevolge van het draaien op de buik
• In de kamer moet een waterset en kap aanwezig zijn. Capno op de beademing is wenselijk ter controle van de beademing
• Bij instabiele wervelfracturen is draaien naar buikligging mogelijk
• De patiënt kan gevoed worden via een maagsonde

Verslaglegging
• Noteer handeling en eventuele bijzonderheden en tijdstippen van draaien in HIX.

Bijlage:
foto`s volgen zsm